TÜRK MEDENİYETİ YAPISI4
OĞUZLAR
Oğuzla, Uygurlar, Göktürkler ileTürklerin ana yapılarından biridir. Orhun Vadisi’nde yaşayan Oğuzların batıya göçü, II. Köktürk Devleti 745’te yıkıldıktan sonra başlar. 751’de Talas Savaşı’ndan sonra Oğuzlar Aral Gölü çevresinde toplandılar. İbnü’l-Esir Türklerin bulunduğusınır boylarından775’deMaveraünnehr’e göç etti der.840’da Uygurlar, Kırgızlarıyıkmasıyla Oğuzlar Aral Gölü çevresini yurt tuttular. Bu uzun bir göç sürecidir.
Oğuzların bu göçü ve Aral Gölü’nün çevresinde kaldığı yaklaşık 300 yıllık Oğuz Yabgu Devleti Dönemi’nde aityazılı tarihi kaynak yoktur. Bu,gerçekten çok şaşılacak durumdur.Yaklaşık 300 yıllık rivayetlere dayalı karanlık dönemi bir dönem vardır.Bu dönem kısmen Reşideddin’inOğuzname’sinde anlatılır. Reşideddin’in 14. yy. da yazdığı Camiü’t-tevârih adlı Farsça eserinde “Türklerin veOğuz’un tarihi ve onun (Oğuz Han’ın) cihangirliğinin hikâyesi” rivayetlere dayalı Oğuz Türkleri Tarihi ve döneme ait Dede Korkuthikâyeleridir.
DîvânuLugâti’t-Türk veİslam coğrafyacılarının muhtelif eserleri az da olsa bu döneme ışık tutar.Oğuzların 750’deönemli bireseri’de Şecere-i Terâkime’dir. Şecere-i Terâkime yani Türklerin Soy Kütüğü,1664’deHarezmliArab Muhammed Han oğlu HiveHanı Ebulgâzi Bahadır Han tarafından yazıldı. Eser,Türk tarihinin, Hazret-i Adem’den Oğuz Kağan’ın babası Kara Han’a ve sonrasına döneminirivayetlere dayalı nakleder.
TÜRK-İSLAM TARİHİ DEVLETLERİ
Karahanlı Devleti (840-1212)
Gazneliler Devleti (963-1183)
Sâcoğulları (889-929)
Mısır’da Kurulan Türk Devletleri
Tolunoğulları (868-905)
İhşidiler (Akşitler) (935-969)
Eyyûbiler (1174-1250)
Memlûkler-Kölemenler (1250-1517)
Harezmşahlar Devleti (1097-1231)
Delhi Türk Sultanlıkları (1206-1526)
Babürlüler Devleti (1526-1858)
Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157)
ANADOLU TÜRK TARİHİ
Anadolu’da Kurulan İlk Beylikler
Saltuklular (1072-1202)
Mengücekliler (1080-1228)
Danişmentliler (1080-1178)
Artuklular (1102-1409)
Çaka Beyliği (1081-1094)
Dilmaçoğulları (1085-1394)
Çubukoğulları (1085-1112)
İnaloğulları (1098-1183)
Tanrıvermişoğulları (1081-1093)
Ahlatşahlar (Sökmenliler) (1100 – 1207 )
Anadolu Selçuklu Devleti (1075-1308)
I.Kılıç Arslan Dönemi (1092-1107)
I. Mesut Dönemi (1116-1155)
II. Kılıç Arslan Dönemi (1155-1192)
I. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi (1192-1197) / (1204-1211)
I. İzzeddin Keykavus Dönemi (1211-1220)
I. Alâeddin Keykubad (Uluğ Keykubad ) Dönemi (1220-1237)
II. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi (1237-1246)
Anadolu’da İkinci Beylikler
Osmanoğulları (1299-1922)
Karesioğulları (1304-1360)
Çobanoğulları (1277 – 1309 )
Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) (1292-1461)
Pervaneoğulları (1277-1322)
Taceddinoğulları (Canikoğulları) (1348-1428)
Germiyanoğulları (1299-1429)
Saruhanoğulları (1313-1410)
Aydınoğulları (1308-1426)
Menteşeoğulları (1261-1424)
İnançoğulları (1261 - 1368)
Sahip Ataoğulları (1275-1342)
Karamanoğulları (1256-1487)
Alaiye Beyliği (1293 – 1471)
Hamitoğulları (1300-1423)
Eşrefoğulları (1284-1326)
Dulkadıroğulları (Zülkadiroğulları) (1337-1515)
Ramazanoğulları (1353-1608)
Eretna Devleti (1335-1381)
Kadı Burhaneddin Devleti (1381-1398
Türk Devletleri
1. Asya Hun İmparatorluğu
2. Usun Devleti
3. Kadim Kırgızlar
4. Kangüy Devleti
5. Parkana (Davan) Devleti
6. Kuşan İmparatorluğu
7. Avrupa Hun İmparatorluğu
8. Güney Hun Devleti 33
9. Ak Hun (Eftalit) Devleti
10. Juan-Juan Kağanlığı
Türk Kağanlıkları
1. Kök Türk Kağanlığı
2. Avar Kağanlığı
3. Hazar Kağanlığı
4. Türgeş Kağanlığı
5. Uygur Kağanlığı
6. Koçu Uygur Devleti
7. Karluk Yabguluğu
8. Kırgız Kağanlığı
9. Kimek/ Kıpçak Devletleri
2. Oğuz Yabguluğu
3. Karahanlılar Hakanlığı
4. Sacoğulları
5. İdil Bulgar Devleti
6. Gazneliler Devleti
7. Büyük Selçuklu / Türkiye Selçuklu Devleti
8. İldenizliler (Azerbaycan Atabeyleri)
9. Harezmşahlar Devleti
1. Moğol İmparatorluğu
2. Altın Orda Devleti
3. Çağatay Devleti
4. Моğolistan (D.Çağatay) Hanlığı
5. İlhanlılar Devleti
6. Kubilay Hanlığı
1. Delhi Sultanlığı
2. Mısır Memluk Devleti
3. Osmanlı İmparatorluğu
4. Timurlular Devleti
5. Karakoyunlular Devleti
6. Akkoyunlular Devleti
